Mémoires de guerre(s)

Attention: cet événement est malheureusement annulé!

Nous avons le plaisir de vous inviter au séminaire “Mémoires de guerre(s): Mémoires et oublis collectifs à travers la transmission par l’image” par Valérie Haas et Brice Douffet. Ce séminaire aura lieu le 17 juin 2016, du 11h à 13h, à l’ULB (DB9.249, 9e étage, Bâtiment D, Campus Solbosch – avenue Depage, 1050 Brussels). Merci de confirmer votre présence à Pierre Bouchat avant le 3 juin: pierre [dot] bouchat [at] ulb [dot] ac [dot] be

ABSTRACT: L’objectif de notre intervention à deux voix sera de réfléchir à la manière dont la psychologie sociale traite -grâce à différents outils méthodologiques- la question de la mémoire sociale et collective. Plus précisément, nous illustrerons à travers quelques exemples tirés de recherche menées au sein de notre laboratoire (GRePS, Lyon) comment la mémoire des groupes peut-être appréhendée dans ce qu’elle a de ténue, d’implicite, à travers la (non)-transmission au cours du temps qui va bien au-delà du langage verbal, surtout lorsqu’il s’agit de périodes révolues depuis longtemps. Au lieu de nous focaliser sur des supports classiques dans notre discipline (entretiens, observations, questionnaires, presse), nous présenterons les apports de l’utilisation des cartes mentales qui structurent les images de la ville et disent quelque chose de son histoire chez les habitants (recherches réalisées sur les villes de Vichy et de Villeurbanne notamment) et notamment des mécanismes ou processus d’oublis collectifs mis en place. Puis nous nous attarderons plus spécifiquement sur l’image à travers un média spécifique et original. En effet, depuis plusieurs années, la BD investit massivement la période historique de la Grande Guerre. Plus précisément, nous nous interrogerons sur l’image du soldat de 14-18 qui est transmise par ce vecteur médiatique et la représentation que le public en a. Bien plus qu’une pratique artistique, étudier la représentation du soldat de la Première Guerre Mondiale est un exercice impliquant l’inspiration des vecteurs de la transmission, fait appel à nos connaissances en Histoire, et met à notre disposition des éléments essentiels qui contribuent à l’étude de la construction de la mémoire collective.

 

Valérie HAAS est professeure de Psychologie sociale à l’université de Lyon, membre du laboratoire GRePS. 

Brice DOUFFET est doctorant au GRePS sous la direction de Valérie Haas à l’Université de Lyon

Call for Posters WO1 in België

We nodigen alle master- en doctoraatsstudenten die werken rond de Eerste Wereldoorlog in België uit om een poster te presenteren in Brussel, 26 april 2016 op een studiedag met als thema: “De Eerste Wereldoorlog in 2018 en daarna!?

Nu de eerste grote herdenkingsgolf van 100 jaar Eerste Wereldoorlog achter ons ligt stellen heel wat mensen uit de erfgoedsector en het onderwijs zich de vraag: wat met de Eerste Wereldoorlog de volgende twee jaren? Zijn er nieuwe thema’s die we kunnen aansnijden? Andere invalshoeken die we kunnen hanteren? En hoe moet het verder na 2018?  Ook onderzoekers worstelen met deze problemen. Vele van de doctoraatsprojecten gingen van start rond 2014. Wat gebeurt er met de resultaten van het onderzoek in 2018? Zal er nog interesse zijn? Een ontmoeting tussen mensen uit de onderzoekswereld, het onderwijs en de erfgoedsector kan tot verrassende antwoorden en nieuwe inzichten leiden.

Dit is je kans om je onderzoek kenbaar te maken aan een divers publiek uit de erfgoedsector, het onderwijs en de onderzoekswereld, en om je netwerk uit te breiden. Bovendien biedt deze studiedag ook de kans om concreet na te denken over hoe je je onderzoeksproject kan valoriseren na de herdenkingsperiode 2014-2018.

Richtlijnen: We zijn op zoek naar…

  • visueel aantrekkelijke posters die de essentie van het onderzoek in zo min mogelijk woorden presenteren
  • tekst en afbeeldingen moeten groot genoeg zijn om van een afstand te zien
  • in het Nederlands, Engels of evt. in het Frans
  • in A1 format (841 mm x 594 mm)
  • een mondelinge toelichting van 3 à 5 minuten bij de poster (in het Nederlands, Engels of evt. in het Frans)

De poster van Rose Spijkerman, verkozen tot “best poster” tijdens het congres War and Fatherland, is een goed praktijkvoorbeeld.

Praktisch:

 

De Eerste Wereldoorlog in 2018 en daarna?!

Terugkeer van de Belgische vluchtelingen uit Nederland na de val van Antwerpen. © CegeSoma, beeld 56531, Collectie Mary Deloz

Terugkeer van de Belgische vluchtelingen uit Nederland na de val van Antwerpen. Het spoorwegverkeer was ontredderd, zodat men niet verder geraakte dan Merksem, van waaruit men dan te voet verder moest © CegeSoma, beeld 56531, Collectie Mary Deloz

De eerste grote herdenkingsgolf van 100 jaar Eerste Wereldoorlog ligt achter ons. Heel wat mensen uit de erfgoedsector en het onderwijs kijken vooruit en stellen zich de vraag: wat kunnen we de komende twee jaar nog doen rond de Eerste Wereldoorlog? Zijn er nieuwe thema’s die we kunnen aansnijden of invalshoeken die we kunnen hanteren en vooral: wat na 2018? En hoe zorgen we ervoor dat alle inzet na 2018 ook duurzaam wordt verankerd?

Ook onderzoekers zijn met deze vragen bezig. Een ontmoeting kan tot verrassende antwoorden en nieuwe inzichten leiden.

Op 26 april krijgt u de stand van het laatste onderzoek naar de Eerste Wereldoorlog in België, reflecteren we samen over de samenwerking tussen onderwijs, erfgoed en academisch onderzoek en de pertinente vraag hoe deze resultaten na 2018 gevaloriseerd gaan worden. Tijdens workshops rond verschillende thema’s kunnen mensen uit de erfgoedsector, het onderwijs en onderzoekers kennismaken met/zich laten inspireren door nieuwe thema’s of invalshoeken en hun mogelijke toepassing in de praktijk. En samen nadenken hoe ze een aanbod voor een bepaalde doelgroep, zoals het onderwijs, ouderen, kinderen met gezinnen, enzovoort, kunnen uitwerken.

De studiedag wordt georganiseerd door FARO, CegeSoma, Bijzonder Comité voor Herinneringseducatie en het projectsecretariaat 100 jaar Groote Oorlog (2014-18).

Meer info over het programma en hoe u zich kunt inschrijven vindt u hier.